Trapez sac
Trapez Sac Çatı Nedir?
Depolar, atölyeler ve sanayi yapılarında en sık gördüğümüz çatı örtüsü trapez sactır. Basit görünen bu sistemin doğru çalışması, birkaç teknik kararın doğru verilmesine bağlıdır.
Kısaca
Trapez sac, trapez kesitli nervürleri sayesinde aşıklar arasında kendini taşıyan profilli metal sactır. Aşıklar üzerine contalı vidalarla sabitlenir; geniş çatıları hızlı ve ekonomik biçimde örter. Kalınlık ve profil, aşık aralığına ve yüklere göre üreticinin yük tablosundan seçilir.
Trapez sac, düz bir metal sacın soğuk şekillendirmeyle trapez kesitli dalgalar (nervürler) kazandırılmış hâlidir. Bu basit geometri, saca büyük bir rijitlik kazandırır. Böylece sac, aşıklar arasında ek bir alt zemine ihtiyaç duymadan kendi ağırlığını ve üzerine gelen yükleri taşıyabilir.
Nasıl çalışır?
Trapez sac çatıda taşıyıcı sistemin üzerine belirli aralıklarla aşıklar yerleştirilir. Saclar bu aşıkların üzerine, eğim doğrultusunda serilir ve contalı (EPDM pullu) vidalarla sabitlenir. Yan yana gelen saclar bir nervür bindirilerek birleşir; eğim yönünde birden fazla sac gerekiyorsa üstteki sac alttakinin üzerine bindirilir.
Kendini taşıyan metal çatı ve cephe saclarının gereklilikleri ve deney yöntemleri TS EN 14782 standardında tanımlanır.
Nerelerde kullanılır?
- Depo, fabrika, atölye ve lojistik yapıları
- Tarım ve hayvancılık yapıları
- Otopark, sundurma ve kapalı alan örtüleri
- Eski çatıların yenilenmesi
- Endüstriyel cephe kaplamaları
Kalınlık, profil ve kaplama
Kalınlık
Piyasada çatı için sık görülen trapez sac kalınlıkları yaklaşık 0,40–0,70 mm aralığındadır. Hangi kalınlığın gerektiği tahminle değil; aşık aralığına, kar ve rüzgâr yüküne göre üreticinin yük tablosundan belirlenir. İnce sac, aşık aralığı fazla olan bir çatıda üzerine basıldığında ezilebilir ve kalıcı iz bırakabilir.
Profil
Nervür yüksekliği ve nervürler arasındaki mesafe, sacın taşıma kapasitesini belirler. Nervür yüksekliği arttıkça sac genellikle daha geniş aşık aralıklarını geçebilir.
Kaplama
Trapez saclar galvaniz, alüminyum-çinko alaşımlı kaplama ve bunların üzerine uygulanan boya gibi seçeneklerle üretilir. Denize yakın ya da endüstriyel kirliliğin yoğun olduğu bölgelerde kaplama ve boya sınıfı daha dikkatli seçilmelidir.
Tek kat mı, yalıtımlı mı?
Tek kat trapez sac, ısıtılmayan yapılar için ekonomik bir çözümdür. Ancak gece soğuyan metal yüzeyin altında, içerideki nemli hava yoğuşabilir ve damlama yapabilir. Bunu azaltmak için alt yüzeyi yoğuşma önleyici keçe kaplamalı saclar kullanılabilir ya da yapının havalandırması iyileştirilir.
Yalıtımlı sistemlerde ise iki trapez sac arasına ısı yalıtımı yerleştirilir ya da fabrikasyon sandviç paneller kullanılır. Isıtılan ya da iklimlendirilen yapılarda bu çözümler gerekir; aynı zamanda yağmur sesini de önemli ölçüde azaltır.
Uygulamanın esasları
- Aşıklar: Aynı düzlemde ve yük tablosuna uygun aralıkta olmalıdır.
- Döşeme yönü: Yan bindirmeler, hâkim rüzgârın suyu bindirmenin altına itmeyeceği yönde yapılır.
- Boy bindirmeleri: Eğim azaldıkça bindirme boyu artırılır; düşük eğimlerde bindirmeler sızdırmazlık bandıyla desteklenir.
- Vidalama: Vidalar, contayı ezmeden ve eğmeden, doğru torkla sıkılır.
- Talaş temizliği: Delme sırasında yüzeyde kalan talaşlar aynı gün temizlenir; aksi hâlde paslanarak kalıcı lekeler bırakır.
- Bitişler: Mahya, saçak, kenar ve duvar dibi profilleri yapılır; nervür boşlukları profil dolgu fitilleriyle kapatılır.
Her trapez profil için üretici, profil yüksekliği ve bindirme detayına bağlı bir minimum çatı eğimi belirtir. Bu eğimin altında farklı bir sistem değerlendirilmelidir.
Trapez sac ile kenet çatının farkı
| Özellik | Trapez sac | Kenet çatı |
|---|---|---|
| Taşıma | Aşıklar arasında kendini taşır | Çoğunlukla sürekli bir alt zemin üzerine uygulanır |
| Sabitleme | Yüzeyden, contalı vidalarla | Gizli klipslerle, yüzeyde vida yok |
| Birleşim | Bindirme | Kıvrılarak kilitlenen kenet |
| Görünüm | Endüstriyel | Sade ve mimari |
| Maliyet | Genellikle daha ekonomik | Genellikle daha yüksek |
| Tipik kullanım | Depo, atölye, sanayi yapıları | Konut, villa, mimari çatılar |
Kenet çatıyı daha yakından tanımak için Kenet Çatı Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Bakım
Trapez sac çatıda yüzeydeki vidalar ve contalar zamanla kontrol edilmelidir. Gevşeyen vidalar sıkılır, contası bozulanlar değiştirilir. Çatıda yürünmesi gerektiğinde, sacın ezilmemesi için yalnızca aşık hizalarına basılmalıdır.
Trapez sac uygulamalarımız hakkında bilgi için trapez sac çatı sistemleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Trapez Sac Çatı Sistemleri
Trapez sac, trapez kesitli nervürleri sayesinde kendi kendini taşıyabilen, aşıklar üzerine vidalarla sabitlenen profilli metal çatı ve cephe kaplamasıdır. Geniş çatıları hızlı ve ekonomik biçimde örtmek için tercih edilir.